بر پایی مراسم ازدواج همواره یکی از با شور و نشاط ترین مراسم اجتماعی در تاریخ ایران بوده؛

چنانچه این امر در دوره ی قاجار نیز با حرارتی خاص و البته آداب و رسومی منحصر به فرد برگزار میشده است.

پاتینجر درباره مراسم ازدواج بلوچ ها در دوره قاجار می نویسد:

وقتی مردی تصمیم میگیرد بادختری ازدواج کند معمولاً برادرش یا کسی را که قوم و نزدیک با پدر دختر دارد مأمور میکند تا درخواست اورا با پدر دختر درمیان بگذارد و تقاضای ازدواج و اتحاد بنماید.

 


ممکن است این تقاضا یابهتر بگویم خواستگاری به تصویب پدر دختر برسد.

در صورت رضایت وی تشریفات مبادله تحفه و هدایا بین طرفین انجام می گیرد.

این عمل متقابل را سنگ یا وعده (قول و قرار) می نامند.

اگرچه بعضی اوقات دربین طبقات بالاتر پیش از آنکه دوطرف نامزد شده، همدیگر را ببینند، این عملیات انجام میگیرد.

این عمل چنان مقدس و آسمانی و طبیعی محسوب میگردد که ممکن نیست روزی تحت هرشرایطی که باشد نقض شود.

واگر مرد نامزد شده بمیرد برادرش موظف است این قانون را بخاطر حفظ شرافت رعایت نزاکت و ادب محترم شمرده بانامزد برادر متوفایش ازدواج کند.

هدایایی که از جانب مرد داده میشود عبارتند از شتر، گوسفند، بز و سایر چهارپایان اهلی و این هدایا به خانه پدرزن آینده اش ارسال میگردد.

چندروز پس از مراسم سنگ بشرطی که قدرت مالی مرد جوان اجازه دهد که خرجی سنگین بنماید مهمانی مفصلی که تقریباً تمام افراد دران دعوت می شوند برپا میگردد.

بسیار اتفاق می افتد که مراسم سنگ قبل از آنکه دختر قابل ازدواج باشد انجام می گیرد

در این حالت دو نامزد اجازه دارند که یکدیگر را در خانه پدر دختر ببینند

در این ملاقات و دیدار باید یکی از افراد خانواده دختر نیز حاضر باشند.

بهیچ وجه به دختر اجازه داده نمیشود که به خانه اقوام شوهر آینده برود و هیچ نوع محاوره خلوت و خصوصی طرفین و محرمیت بین آنان تجویز نشده است مگر در حضور دیگران.

به محض اینکه دختر به سن ازدواج برسد و بتواند وظایف شوهرداری را برعهده بگیرد تشریفات ازدواج توسط ملا و در حضور دوستان و اقوام عروس و داماد انجام میگیرد

داماد یک باردیگر مهمانی و جشن عروسی دایر میکند و تاحد امکان از افراد دعوت نموده با هرقدرتی که داشته باشد آنرا باشکوهتر و مجللتر برگزار میکند

و آنگاه پس از زفاف چند روزی به صورت مهمان منزل پدرزن خود در خانه وی می ماند.

سپس مادرزنش به وی اجازه می دهد که با زنش به منزل آینده خودشان بروند.

در هنگام ترک خانه پدرزن جهاز دختر به ترتیبی که در مراسم سنگ قید شده به او هدیه می گردد

این جهاز کم و بیش از همان کالایی است که در مورد اول توسط مرد جوان داده شده بود

به اضافه پارچه، قالیچه و لوازم منزل برحسب قدرتی که پدرو مادر دختر برای تهیه و تأمین آن داشته باشند.

 

منابع:

۱-پاتینجر، مسافرت سند و بلوچستان، ترجمه شاپور گودرزی، تهران: دهخدا، ۱۳۴۸.

۲-میترا مهرآبادی، زن ایرانی به روایت سفرنامه نویسان فرنگی، تهران: آفرینش، ۱۳۷۹.

*بنفشه حجازی، تاریخ خانمها، تهران: قصیده سرا، ۱۳۸۸.

۲