آرامگاه هایی که از دوره «سلجوقی» و «ایل خانی» که در منطقه سورو در بخش جالق بلوچستان قرار دارد ، که برجسته ترین این ویژگی این است که شامل یک اتاق مربع شکل با ابعادی تقریبی چهار متر ویک گنبد در فراز آن است که در منطقه «شیشه ریز» یک آرامگاه با برج دوقلو به صورت دو اتاق کنار هم مربع شکل و گنبد بر فراز آنها ساخته شده است. که این یک استثناء است. آرامگاه های دوره ایلخانی که نشان صلیب بر بالای تاقچه های بنا دارد ، که بیان بی مانندی از ایدئولوژی و مذهب آنها را در اختیار ما می گذارد و می توان گفت که هم مقابر «کوهکن» دارای این عنصر می باشد .در بیشتر مقابر «شیشه ریز» نیز این صلیب دیده می شود.

«جالق» یکی از بخش های شهرستان سراوان که دارای قدمتی بسیار طولانی است، در ۸۵ کیلومتری شمال شرقی این شهرستان در نزدیکی مرز پاکستان واقع است. وجود اماکن قدیمی از جمله قلعه شیشه ریز، آرامگاه های متعدد از زمان سلجوقیان و تپه تاریخی اسلامی سیدمیرعمر متعلق به دوره ساسانیان و اوایل اسلامی بیانگر آن است که این منطقه در گذشته مکانی آباد بوده است.

این منطقه بر اثر حمله مغولان در سال ۶۱۷ شمسی به تاراج رفت و بعد از آن به جالق تغییر نام یافت، این بنا با شماره ثبت ۳۰۶۲ و ۳۰۶۳ به فهرست آثار ملی کشور افزوده شد

مقابر در روستای سورو

روستای سورو در قسمت جنوب و در فاصله حدود ۸۰۰ متری جالق قرار دارد؛ در این روستا ۵ مقبره وجود دارد که از زمان قاجاریه و سلجوقیان برجای مانده است.

از ویژگی های این مقبره طاق نماهایی با طاق های جناغی است و موارد قابل تأملی در این مقابر دیده می شود که می توان به آنها اشاره کرد. از جمله دفن اجساد نوزادان چند ماهه در درون حفراتی که درون دیوارها ایجاد کرده اند. بدین صورت که حفراتی به طول حدود ۳۰×۴۰ سانتی متر در دیواره مقابر و بناها ایجاد می کردند و آن گاه جسد نوزاد را که در پارچه ای سفید پوشانده بودند، در درون حفره قرار می دادند و سپس گل یا گچ اندود می کردند. روی دیوارهای هر مقبره می توان ده ها از این نوع قبور دیواری را مشاهده کرد.

شهر جالق یکی از مناطق تاریخی سراوان است که بعلت دارا بودن مناطق غنی تاریخی و گردشگری آن را میتوان یکی از قطب های گردشگری استان قلمداد نمود. از طبیعت زیبا و نخل های سر به فلک کشیده اش تا قلعه ها و بناهای بی شمارش!

متاسفانه باید اعتراف کرد که علارغم این پتانسیل ها، بسیاری از مناطق و فرصت های این منطقه گمنام هستند و بسیاری را میتوان بکر عنوان کرد. یکی از این مناطق که میتواند بهشتی برای محققین و عکاسان و تاریخ دوستان باشد مجموعه مقابر جالق میباشد.

این مقابر در مجموع به محموعه مقابر  شیشه ریز معروف میباشد که در میان نخلستان ها پراکنده اند. قدمت این محموعه به دوره سلجوقی – ایلخانی بر میگردد.

مقابر شیشه ریز مقابر حکام آن زمان بوده که در هر کدام از آنها چندین قبر وجود داشته است. اندازه مقابر نیز با توجه به اندازه فرد متفاوت بوده است به عبارتی به راحتی میتوان مقابر کودکان و بزرگسالانی را که در مجموعه قبر شده اند از یکدیگر تمیز داد.

۱